Gemiddelde leestijd ca. 5 min.
Heb je haast? Scroll dan omlaag naar: ‘Betekenis van Likes’. Wil je jezelf trakteren op een moment van reflectie? Haal een kop thee of koffie en geniet van de hele reis
Met dit artikel duik ik in de filosofie van een man die de meesten ongetwijfeld zullen kennen – en dat terwijl hij zelf nooit een woord heeft opgeschreven. Sommigen beweren zelfs dat hij niet eens kón schrijven. Toch is hij uitgegroeid tot een van de beroemdste denkers aller tijden.
Hoe kan dat?
Heel simpel: hij was een voorbeeld. Een voorbeeld van bescheidenheid. Een voorbeeld van wat het betekent om radicaal trouw te blijven aan je overtuigingen – ongeacht of anderen het daarmee eens zijn. Maar vooral: een voorbeeld van hoe je overtuigingen kunt baseren op diepgaande reflectie en echt nadenken.
En waar bracht hem dat?
Socrates staat niet alleen bekend als een van de wijste mensen van zijn tijd, maar ook als een van de gelukkigste. En het mooiste is: hij deelde dat geluk met anderen. Sterker nog, het werd zijn levensmissie.
Omdat hij zelf niets opschreef, zijn we volledig afhankelijk van andere bronnen. Historisch is er weinig echt zeker over zijn leven, maar twee gebeurtenissen die zijn denken sterk hebben beïnvloed, zijn vrijwel zeker gebeurd.
Socrates werd geboren in 469 v. Chr. als zoon van een steenhouwer en een vroedvrouw. Vooral het beroep van zijn moeder fascineerde hem – zozeer dat hij zijn eigen manier van filosoferen later “verloskundige behendigheid” noemde.
De eerste cruciale gebeurtenis in zijn leven? Een orakelvoorspelling.
In het oude Griekenland waren er verschillende orakels, waarvan het orakel van Delphi het beroemdst was. Delphi werd gezien als het middelpunt van de wereld.
Een vriend van Socrates bezocht het orakel en kreeg daar te horen dat er niemand op aarde wijzer was dan Socrates.
Wat een eer! Maar Socrates was vooral verbaasd. Hij voelde zich helemaal niet zo wijs. Hoe kon hij dan de wijste zijn?
Om daarachter te komen, begon hij mensen te ondervragen. Op de markt sprak hij met handelaren, politici en ambachtslieden. Zijn doel? Uitzoeken of er iemand was die écht wijs was.
Zijn conclusie?
Niemand wist méér dan hij – maar ook niemand wist minder. Het grote verschil was dat hij zich daarvan bewust was. De anderen dáchten te weten, maar wisten eigenlijk niet.
Daaruit ontstond zijn beroemdste uitspraak:
“Ik weet dat ik niets weet.”
En precies dát besef was de eerste stap naar ware kennis. En hoe bracht hij dit over op anderen?
Socrates had misschien geen likes, maar zijn vragen resoneerden langer dan een seconde
Mark: 100 likes op een nieuwe foto. Waarom is dat belangrijk?
Daan: Omdat het laat zien dat je populair bent.
Mark: Is het beter om populair of impopulair te zijn?
Daan: Natuurlijk populair.
Mark: Waar zie je aan dat je populair bent?
Daan: Aan het aantal likes dat je krijgt.
Mark: Zijn alle likes even belangrijk?
Daan: De likes van mijn vrienden zijn belangrijker dan die van vreemden.
Mark: Waarom?
Daan: Omdat ik met mijn vrienden mijn overtuigingen deel.
Mark: Dus alle likes van je vrienden zijn even belangrijk?
Daan: Nee, de likes van mijn beste vrienden tellen meer dan die van kennissen.
Mark: Wat maakt iemand een beste vriend?
Daan: Aan mijn beste vrienden vertel ik mijn diepste overtuigingen.
Mark: Waarom liken mensen überhaupt een foto?
Daan: Omdat de foto hun overtuigingen weerspiegelt.
Mark: Dus ook je beste vrienden liken je foto’s omdat ze bij hun overtuigingen passen?
Daan: Precies.
Mark: En omdat het je beste vrienden zijn, komen hun overtuigingen ook overeen met die van jou?
Daan: Ja, klopt.
Mark: Dus je krijgt van je beste vrienden eerder likes op foto’s die jouw overtuigingen laten zien?
Daan: Ja, logisch toch?
Mark: Heb je veel of weinig beste vrienden?
Daan: Echte vrienden heb je maar een paar.
Mark: Dus eigenlijk is het belangrijker om een paar likes te krijgen van de juiste mensen dan heel veel likes van willekeurige mensen?
Daan: Ja, zo zie ik het wel.
Mark: Maar waar zie je dan aan dat je écht populair bent?
Daan: In het begin zei ik dat het afhangt van hoeveel likes je krijgt…
Mark: Dus, wat is nu belangrijker: heel veel likes of de juiste likes van de juiste mensen?
Daan: Eigenlijk… die paar likes van mijn beste vrienden.
Wat we hier net hebben gezien, is precies wat Socrates bedoelde met zijn “verloskunde”. Door de juiste vragen te stellen, help je iemand zelf een inzicht te krijgen.
En dat is precies de kern: Een leven gebaseerd op je eigen overtuigingen en inzichten is het meest waardevolle leven.
Dat is wat Socrates ons heeft laten zien, tot aan zijn laatste adem.
Dit artikel staat niet op zichzelf, het maakt deel uit van de 3 atelierruimten om verder te lezen, te dwalen en misschien een onverwachte vraag mee te nemen.
Een verzameling van artikelen en reflecties. Geen pasklare antwoorden, maar denklijnen die uitnodigen tot vertraging en misschien een kleine verschuiving in hoe je de wereld waarneemt.
Soms heb je niet méér nodig dan een klein, inspirerend stukje tekst, een citaat, gezegde of gewoon een woord om je dag anders te kleuren. Dat is precies de bedoeling van Stof tot nadenken.
Athene in de tijd van Socrates bewoog zich tussen bloei en breuk. De stad kende ongekende kunst en intellectuele rijkdom, maar ook politieke onzekerheid en oorlog. Nu, is de wereld weer in beweging ….